samo-opusteno Aktuelnosti
Pages: 1
Jezero Gazivode: Srbija gradila, Albanci gazduju By: [Glasnik] Date: Avgust 07, 2013, 22:02:46

Jezero Gazivode: Srbija gradila, Albanci gazduju



    U NASTAVKU tehničkih pregovora Beograda i Prištine, između ostalog, trebalo bi da se pregovara i o tome ko će kad počne primena Briselskog sporazuma upravljati branom, hidrocentralom i jezerom Gazivode, posle “Trepče” najznačajnijim resursom na severu Kosova i Metohije. Pregovore će dodatno iskomplikovati i činjenica da su dve trećine jezera u Srbiji, na teritoriji opština Novi Pazar i Tutin, da se Beograd zalaže da ceo kompleks Gazivoda bude pod kontrolom buduće Zajednice srpskih opština i da Zubin Potok, na čijoj se teritoriji su: brana, hidroelektrana i deo jezera, takođe, pozivajući se na praksu u Evropskoj uniji, želi upravljanje nad ovim resursom. – Apsurdne su tvrdnje iz Prištine, koje ovih dana čitamo u albanskoj štampi, da su Gazivode vlasništvo države Kosovo i da o jezeru, brani i elektrani “nema šta da se pregovara”. Srbija je najvećim delom gradila branu, Srbi su raseljeni iz Ibarskog Kolašina da bi se formiralo jezero, Srbi žive sa obe strane brane – kaže Stevan Božović, predsednik Skupštine opštine Zubin Potok i naglašava da Albanci i Priština imaju najmanje prava za tvrdnju da su jezero, brana i hidroelektrana Gazivode – njihovi. – Mojoj porodici oduzeta je i potopljena najbolja zemlja i sve vredno što smo imali, kvadratni metar najplodnije zemlje plaćan je 18 dinara koliko je koštala i paklica “drave”, tada najjeftinijih cigareta. Potopljeno je više oko 600 domaćinstava, dve crkve, četiri groblja, pod vodom su i čuveni dvori Jelene Anžujske iz Nemanjićkog perioda. Hiljade Srba iz ovog kraja moralo je da se iseli, mnogi su nova utočišta nalazili po centralnoj Srbiji – ističe Božović.JEZERO JE SRPSKO  DIREKTOR Kancelarije za KiM Aleksandar Vulin izjavio je u utorak u Leposaviću “da po Briselskom sporazumu Srbija ima pravo na svoju imovinu, a država je spremna da sve što joj pripada da Zajednici srpskih opština, a ne Prištini”. Vulin je istakao da dve trećine jezera Gazivode pripadaju opštinama Novi Pazar i Tutin, da Priština polazi od pretpostavke da sve njima pripada i da Beograd to ne može i neće prihvatiti. Opština Zubin Potok, pretežno naseljena Srbima, postojala je do 1965. godina kada je dekretom Skupštine Kosova – ukinuta, a Zubin Potok postao mesna zajednica opštine Kosovska Mitrovica. Tek posle izgradnje brane, potapanjem polovine Zubinog Potoka i prisilnim iseljenjem Srba, na inicijativu preostalih žitelja, ponovo je 1987. godine formirana opština. Predsednik SO Stevan Božović i većina Srba u ovom kraju veruju da je izgradnja brane bio deo separatističkog plana za raseljavanje Srba sa ovog dela KiM. – Bilo je i planova da se brana gradi u mestu Varagejoš i da cela opština jednostavo nestane sa geografske karte – objašnjava Božović. Kamen temeljac za branu Gazivode postavio je na Petrovdan 1972. tadašnji premijer Savezne vlade Džemal Bijedić. Građena je iz kredita Međunarodnog monetarnog fonda koji je najpre otplaćivala Jugoslavija, a potom Srbija, a radove je izvodila “Hidogradnja” iz Beograda. Pregrađivanjem Ibra kod mesta Gazivode (brana je visoka 107 metara, u osnovi široka 460 metara i duga 406 metara) nastalo je jezero sa oko 380 miliona kubnih metara vode koja “pokriva” površinu od oko 12 kvadratnih kilometara, najveća dužina je 24 kilometra (od mesta Gazivode do Ribarića), širina varira od jednog do nekoliko kilometara. Vlada Kosova, odnosno Albanci, žele da po svaku cenu gazduju Gazivodama jer se iz jezera vodom snabdeva Priština i još nekoliko kosovskih opština, hidrosistemom Ibar-Lepenac navodnjava se deo centralnog Kosova i – što je za Prištinu najvažnije, termoelektrane u Obiliću “hlade” se vodom sa Gazivoda, pa ne bi mogle da rade ako bi se ovde zavrnule slavine. Iako je ceo resurs na teritoriji naše opštine i mada nam i po pravilima Evropske unije, pripada najveći deo prihoda, mi decenijama od jezera nemamo nikakvu korist. Sav novac sliva se u Prištinu, a mi svake godine ostajemo “kraći” bar za sedam miliona evra – kaže Miodrag Andrić, član Opštinskog veća u Zubinom Potoku. Brana i hidroelektrana trebalo bi da budu u nadležnosti Zubinog Potoka, a sa Novim Pazarom i Tutinom treba da se dogovorimo – kako da upravljamo jezerom. Ne verujem da bi prebacivanje gazdovanja na Zajednicu srpskih opština nešto poboljšalo, jer Albanci, bojim se, neće poštovati Briselski sporazum, odnosno sprovodiće ga onako kako njima odgovara – smatra Andrić.   HOĆE I VALAČ PRIŠTINA traži da preuzme i veliku trafostanicu “Valač” na Rogozni, na samoj granici Srbije i Kosova, koja pripada EPS (Elektromontaži) i preko koje se sever Kosova, iz pravca Novog Pazara iz Srbije snabdeva strujom. U Vladi Srbije smatraju da Srbi na severu Kosova treba da imaju svoju kompaniju za snabdevanje strujom koja bi takođe bila u nadležnosti Zajednice srpskih opština.