samo-opusteno Aktuelnosti
Pages: 1
„Izabranik“ Tomasa Mana u izdanju „Novosti“ By: [Glasnik] Date: Jun 20, 2011, 03:01:55

„Izabranik“ Tomasa Mana u izdanju „Novosti“



   NjEGOVO delo je spoj nemačkog, germanskog i evropskog elementa, ali je ono, pre svega, svojevrsno poprište borbe između umetnika i čoveka, umetnika i građanina – govorio je Tin Ujević o velikom nemačkom piscu Tomasu Manu (1875-1955).Kao desetu knjigu u seriji “Zlatni Evropljani”, Kompanija “Novosti” u sredu će ponuditi čitaocima Manov roman “Izabranik”, koji će se prodavati na kioscima po ceni od 390 dinara.U zlatnom nizu knjiga i pisaca koji su ostavili pečat na evropskoj književnosti, na red je došao ovaj nemački nobelovac koji opsegom, značajem i delovanjem svog stvaralaštva nesumnjivo predstavlja jednu od centralnih pojava evropske književnosti prve polovine 20. veka.Šta je naročito važno kada se čita Tomas Man? Duhovnim izazovima i nepoznanicama epohe, po mišljenju Dragana Stojanovića, ovaj pisac pokušao je da odgovori nastojanjem da ostvari njeno pozno literarno samoosvešćenje, tragajući za epskim oblicima koji će mu to omogućiti. Težio je ka tome da nemačkom romanu da zamah i postigao je da upravo njegov opus bude nova orijentirna tačka u savremenoj pripovedačkoj umetnosti Nemačke i Evrope.Roman “Izabranik” ne spada u najpoznatije i najčešće čitane i citirane Manove knjige, kao što su “Čarobni breg”, “Budenbrokovi”, “Tonio Kreger” ili “Smrt u Veneciji”, ali je upravo zato njegovo objavljivanje toplo pozdravljeno u književnoj javnosti. Čitaoci će sada imati priliku da dođu i do ovog remek-dela.“Izabranik”, jedno od poslednjih Manovih dela, objavljen je 1951. godine. Ovaj roman o papi Gregoriju nastao je na osnovu srednjovekovnog nemačkog epa Hartmana fon Auea. “Izabranik” je duhovita parafraza te legende, a Manu je ta priča poslužila da izrazi svoju sumnju u biološku i društvenu predodređenost fatalističkog kova. U njemu do izražaja posebno dolazi parodistički humorizam.DELANjE I SNEVANjE JUNACI Tomasa Mana su mahom “izabranici” ili “izopštenici”. Osnovni motiv gotovo svih njegovih dela može se svesti na suprotnost između akcije i meditacije, delanja i snevanja, pomirljivosti i neobuzdanosti, bolesno obeleženog izabranika i zdravog, običnog čoveka.Iako traže potkovanog čitaoca, njegove knjige su skoro bez izuzetka suviše dobro zamišljene i napisane, pa savremeni čitalac ne mora da se oslanja na veliko poznavanje književne i mitološke tradicije: Manov “Izabranik” neće ga razočarati ni ako jednostavno želi da se prepusti uživanju u čitanju. Manov lik kao pisca je lik parodičara, ironičara, duhovitog jezičkog graditelja koji računa i na zaleđe i na naličje rečenog, lik opreznog novatora i rekapitulanta tradicije, stvaraoca čija su dela, kako kaže Rajnhart Baumgart, “kamate na staro zlato”.Man je “Izabranika” napisao posle “Doktora Faustusa”, a po mišljenju Branimira Živojinovića, veliki pisac u ovom romanu varira temu “zločina i kazne”, samo sa svetlim prizvukom, budući da se ovde ukazuje na mogućnost pročišćavanja i prosvetljenja. Manove priče, poput ove, parodije su legendi i mita, a to “prefunkcionisanje” on ostvaruje pomoću psihologije i ironije, te na taj način dospeva do novih sadržaja, odnosno do novih konstanti zajedničkih svim vremenima. U “Izabraniku”, Man se bavi onim što ga je fasciniralo čitavog veka: poreklom zla.Izbor srednjovekovne legende za temu “Izabranika” nije samo izraz prepoznavanja mogućnosti da se i široj publici svidi složena priča o incestu, ljubavi, grehu, žrtvi, čudima sudbine, zapletima i fantastičnim raspletima. Man se nije samo oslonio na shvatanje legende kao paradigme života, on je u nju uneo duh pripovedanja koji sledi vlastitu logiku.Manove knjige govore o putevima i slepim putevima takozvanog građanskog sveta, o njegovim vrednostima i njihovom raspadu.


[Izvor]